Uluslararası Standartlar ve Kuruluşlar
Uyum Görevlisi Modül 1 · Ders kodu: U1_02
Uyum GörevlisiAML/CFTMASAKModül 1FATFEGMONTuluslararası standartlarBasel40 Tavsiyekonu özetisınav sorularıücretsiz
Konu Özeti
01FATF (finansal eylem görev gücü) — Kuruluş, Tavsiyeler ve Değerlendirme▾
- Kuruluş: 1989'da G7 zirvesi kararıyla Paris'te kuruldu.
- 40 Tavsiye: AML/CFT (kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele)/KİSYF (kara para aklama, terörün finansmanı ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadele) alanında uluslararası standartları belirler; bağlayıcı değil, ama uyumsuzluk yaptırım doğurur.
- Karşılıklı Değerlendirme: 11 Teknik Uyum kriteri (R.1–R.40) + 10 Etkinlik kriteri → ülke notu.
- Kara Liste (Eylem Çağrısına Tabi): Kuzey Kore, İran, Myanmar.
- Gri Liste (Artırılmış İzleme): Türkiye 2021–2024 gri listede kaldı; 2024'te çıkarıldı.
- FSRBs: FATF (finansal eylem görev gücü)-tarzı bölgesel oluşumlar — MONEYVAL, GIABA, GAFILAT, ESAAMLG vb.
02Mali İstihbarat Birimi (MİB) Modelleri▾
| Model | Bünyesi | Soruşturma? | Örnek |
|---|
| İdari | Bağımsız idari birim | Hayır | MASAK (mali suçları araştırma kurulu), Fransa TRACFIN |
| Kolluk | Emniyet / Jandarma | Evet | Avustralya AUSTRAC |
| Adli / Savcılık | Yargı bünyesi | Evet | Bazı AB ülkeleri |
| Karma | Birden fazla model | Değişken | — |
- FATF (finansal eylem görev gücü) Tavsiye 29: Her ülke operasyonel bağımsızlığa sahip bir MİB kurmalıdır.
03EGMONT Grubu ve MONEYVAL▾
- EGMONT Grubu: Dünya genelinde MİB'lerin uluslararası bilgi paylaşımı ve iş birliği platformu. Egmont Net güvenli kanalı üzerinden finansal istihbarat paylaşımı yapılır.
- MONEYVAL: Avrupa Konseyi bünyesinde; FATF (finansal eylem görev gücü) üyesi olmayan Avrupa ülkelerini değerlendirir. Genel Kurul + Başkan, Başkan Yardımcısı, Sekretarya yapısı.
- FATF (finansal eylem görev gücü) Tavsiye 40: MİB'ler arasında uluslararası iş birliği; bilgi paylaşımında gizlilik esasları.
04Uluslararası Sözleşmeler ve Direktifler▾
- 1988 Viyana BM Sözleşmesi (Uyuşturucu): Kara para aklama ilk kez uluslararası suç olarak tanımlandı.
- 2000 Palermo BM Sözleşmesi (Örgütlü Suç): Aklama kapsamı genişletildi; öncül suç listesi uzatıldı.
- 2003 UNCAC (BM Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi): Yolsuzluk gelirlerinin aklanmasını kapsar.
- 1999 BM Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Sözleşmesi: TF suçunun temel uluslararası dayanağı.
- AB Direktifleri: 4. (2015), 5. (2018) ve 6. (2019) AML Direktifleri — AB üyesi ülkelerde iç hukuka aktarılmıştır.
05BM Yaptırımları ve OFAC▾
- BMGK 1267 (1999): Taliban/El Kaide/IŞİD bağlantılı kişiler — malvarlığı dondurma + seyahat yasağı + silah ambargosu.
- BMGK 1373 (2001): 11 Eylül sonrası tüm ülkelere TF'yi suç sayma ve dondurma mekanizması kurma yükümlülüğü.
- BMGK 1718 (2006): Kuzey Kore — nükleer/füze programına kapsamlı yaptırımlar.
- BMGK 1737 (2006): İran — uranyum zenginleştirme durdurma + malvarlığı dondurma.
- OFAC (ABD): Hazine Bakanlığı bünyesinde. SDN Listesi (Specially Designated Nationals) + ülke bazlı kapsamlı yaptırımlar. İstisna: insani yardım, kişisel haberleşme, bilgi materyalleri.
Pratik Test
Uyum Görevlisi Modül 1 — Uluslararası Standartlar ve Kuruluşlar konusu için interaktif test çöz. Şıklar karışık, anında açıklama.
20 Soru ile Pratik Teste Başla →