Ana Sayfa › Düzey 3 › Finansal Yönetim ve Mali Analiz

Finansal Yönetim ve Mali Analiz

Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 · Ders kodu: 3007

Düzey 3SPLsermaye piyasasıfinansal analizbilançogelir tablosuoran analiziROEkonu özetisınav sorularıücretsiz

Konu Özeti

01Finansal Yönetimin Genel Esasları▾
  • Finansal yönetimin 3 temel kararı: (1) Yatırım kararı — hangi varlıklara yatırım yapılacak, (2) Finansman kararı — varlıklar nasıl finanse edilecek, (3) Kâr dağıtım kararı — net kârın ne kadarı dağıtılacak, ne kadarı bünyede tutulacak.
  • Temel finansal amaç: Hissedar servetinin/şirket değerinin maksimize edilmesi. Muhasebe kârının maksimizasyonu değil; zira kâr paranın zaman değerini ve riski göz ardı eder.
  • Temsil sorunu (Agency Problem): Yöneticilerin kendi çıkarlarını hissedarların çıkarlarının önüne koyması. Çözümler: performansa dayalı ücret, bağımsız YK, iç/dış denetim.
  • Sosyal sorumluluk: Çalışan refahı, çevre, toplum çıkarlarının gözetilmesi — uzun vadede hissedar değeriyle çelişmez.
  • Kurumsal yönetim: Şirketi yönetenler ile kaynakları sağlayanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen kurallar bütünü.
02Finansal Planlama▾
  • Nakit bütçesi: Belirli bir dönemdeki nakit giriş-çıkışlarının tahmin edilmesi. Nakdin kullanım amacına göre: spekülatif, ihtiyat ve işlem güdüsü.
  • Proforma (tahmini) mali tablolar: Gelecek döneme ait tahmini bilanço ve gelir tablosu. Satışların yüzdesi yöntemi sık kullanılır: mevcut oranlara dayalı projeksiyon.
  • Başabaş analizi: BBS (miktar) = Sabit Maliyet / (Fiyat − Birim Değişken Maliyet). Başabaş hasılatı = Sabit Maliyet / (1 − DM/Satışlar).
  • Faaliyet kaldıracı (FK): Sabit maliyetin yarattığı kaldıraç. FKD = (Satışlar − Değişken Maliyet) / FVÖK. Sabit maliyet yüksekse FKD yüksek → satış değişimine duyarlılık artar.
  • Finansal kaldıraç (FK): Borç finansmanının kaldıraç etkisi. FiKD = FVÖK / (FVÖK − Faiz). Finansal başabaş: FVÖK = Faiz.
  • Bileşik (toplam) kaldıraç: TKD = FKD × FiKD = (Satışlar − DM) / (FVÖK − Faiz).
03Sermaye Maliyeti▾
  • Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (AOSM/WACC): AOSM = w_d × k_d × (1−T) + w_s × k_s. Ağırlıklar piyasa değerleri baz alınarak hesaplanır; defter değeri değil.
  • Borç maliyeti (k_d): Tahvil faiz oranı × (1 − vergi oranı). Vergi kalkanı nedeniyle vergi sonrası maliyet kullanılır.
  • Özsermaye maliyeti: FVFM (CAPM (sermaye varlığı fiyatlama modeli)): k_s = R_f + β × (R_m − R_f). Risksiz faiz + beta × piyasa risk primi. Gordon modeli: k_s = D₁/P₀ + g.
  • Marjinal sermaye maliyeti: Ek bir birim kaynak sağlamanın maliyeti. Yatırım kararlarında kullanılacak iskonto oranı AOSM'dir.
  • Önemli not: AOSM hesabında geçmiş maliyetler değil, marjinal (güncel) maliyetler kullanılır.
04Sermaye Yapısı▾
  • Faaliyet riski: Şirketin sektörüne, iş modeline ve sabit maliyetlerine bağlı; finansman yapısından bağımsız.
  • Finansal risk: Borç finansmanından kaynaklanan ek risk; borç/özsermaye oranı arttıkça hissedarın talep ettiği getiri artar.
  • Modigliani–Miller (MM) — vergisiz: Mükemmel piyasada sermaye yapısı şirket değerini değiştirmez (I. Önerme). Borç arttıkça özsermaye maliyeti artar ama AOSM sabit kalır.
  • MM — vergili: Faizin vergi kalkanı (Tax Shield = D × k_d × T) nedeniyle V_L = V_U + T×D. Borçlanma değer yaratır.
  • Dengeleme (Trade-off) teorisi: Optimal sermaye yapısı, vergi avantajı ile iflas maliyetleri dengelendiğinde bulunur.
  • Finansman hiyerarşisi (Pecking Order): Şirketler önce iç finansmanı, ardından borcu, son olarak hisse ihracını tercih eder — asimetrik bilgi nedeniyle.
05İşletme Sermayesi Yönetimi▾
  • Net işletme sermayesi: Dönen varlıklar − Kısa vadeli borçlar. Pozitif olması likidite güvencesi; negatifse kısa vadeli risk artar.
  • Nakit yönetimi: Baumol ve Miller-Orr modelleri. Nakit tutma güdüleri: işlem, ihtiyat, spekülasyon. Nakit döngüsü = Stok süresi + Alacak tahsil süresi − Borç ödeme süresi.
  • Alacak yönetimi: Kredi politikası (standartlar, vade, iskonto). Marjinal analiz: yeni politikada kazanılan satış − artan şüpheli alacak − artan finansman maliyeti > 0 ise uygula.
  • Stok yönetimi: Ekonomik sipariş miktarı (ESM) = √(2 × yıllık talep × sipariş maliyeti / birim taşıma maliyeti). Sipariş noktası = Günlük tüketim × Tedarik süresi.
  • Dönen varlık finansmanı stratejileri: Uyumlu (matching), agresif (kısa vadeli borç ağırlıklı), muhafazakâr (uzun vadeli borç ağırlıklı).
06Yatırım Projelerinin Değerlemesi▾
  • Geri Ödeme Süresi (GÖS): İlk yatırımın geri kazanıldığı yıl sayısı. Basit; ancak nakit akışlarının zamansal değerini ve GÖS sonrasını göz ardı eder.
  • İskontolu GÖS: Nakit akışları bugüne indirgenmiş haliyle hesaplanır. İndirgeme uygulanmış; ancak GÖS sonrası yine yok sayılır.
  • Net Bugünkü Değer (NBD): Tüm nakit akışlarının AOSM ile bugüne indirgenmesi; başlangıç yatırımı çıkarılır. NBD > 0 → proje kabul. Teorik olarak en doğru yöntem.
  • İç Verim Oranı (İVO/IRR): NBD = 0 yapan iskonto oranı. İVO > AOSM → kabul. NBD ile çelişki: karşılıklı dışlayıcı projelerde NBD tercih edilir.
  • Kârlılık Endeksi (KE): NBD / İlk Yatırım. KE > 0 → kabul. Sermaye kısıtı varsa projeleri sıralamada kullanılır.
  • Artımlı nakit akışları: Sunk cost dahil edilmez; fırsat maliyeti dahil edilir; faiz giderleri dahil edilmez (iskonto oranında zaten var).
07Birleşme ve Devir▾
  • Birleşme türleri: Yatay (aynı sektör rakipler), dikey (tedarikçi-üretici), pazar payı artırıcı, ürün artırıcı (konglomera).
  • Sinerji: 2+2=5 mantığı; birleşme sonrası şirketin değerinin toplamdan fazla olması. Kaynak: maliyet etkinliği, pazar payı, teknoloji paylaşımı, vergi avantajı.
  • Birleşme finansmanı: Nakit veya hisse senedi ile ödeme. Hisse senedi ödemesinde alıcı şirket değerinin düşmesi riski; nakit ödemede fiyat kesindir.
  • Değerleme yöntemleri: Defter değeri, piyasa değeri, NBD analizi, karşılaştırmalı F/K oranı.
  • Değişim oranı: Birleşmede hedef şirket hissedarlarına verilecek alıcı şirket payı oranı. Piyasa değeri baz alınarak hesaplanır.
  • Dezavantajlar: Kültürel uyumsuzluk, entegrasyon maliyetleri, aşırı ödeme riski, düzenleyici engeller.
08Finansal Analiz▾
  • Likidite oranları: Cari oran = Dönen Varlık / KVB (≥2 hedef). Asit-test = (Dönen Varlık − Stok) / KVB. Nakit oran = (Kasa + Banka) / KVB.
  • Finansal yapı oranları: Toplam borç / Aktif; Özsermaye / Aktif; Faiz karşılama oranı = FVÖK / Faiz giderleri.
  • Faaliyet (etkinlik) oranları: Alacak devir hızı = Satışlar / Ort. Alacaklar. Stok devir hızı = SMM / Ort. Stoklar. Nakit dönüşüm döngüsü = Alacak + Stok süreleri − Borç ödeme süresi.
  • Kârlılık oranları: Brüt kâr marjı, net kâr marjı, varlık kârlılığı (ROA (aktif kârlılığı) = Net Kâr / Aktif), özsermaye kârlılığı (ROE (özsermaye kârlılığı) = Net Kâr / Özsermaye). DuPont: ROE (özsermaye kârlılığı) = Kâr marjı × Aktif devir hızı × Finansal kaldıraç.
  • Dikey ve yatay analiz: Dikey (yüzdesel): her kalem toplama oranlanır. Yatay (trend): dönemler arası değişim izlenir.
  • Finansal tablo makyajı: Gerçek durumu gizlemeye yönelik muhasebe uygulamaları — sale-leaseback, erken gelir tanıma, grup içi işlemler.
09Leasing, Faktoring ve Forfaiting▾
  • Leasing (finansal kiralama): Kiracı varlığı kullanır ama sahibi değildir; kira öder. Finansal leasing: TFRS (türkiye finansal raporlama standartları) 16 kapsamında varlık ve yükümlülük bilançoya yansır; minimum ödemelerin BDG ≥ varlık değerinin %90'ı veya vade sonu mülkiyet devri varsa finansal leasing. Faydaları: teminat kolaylığı, bilanço esnekliği, vergi avantajı.
  • Faaliyet leasingi: Kısa vadeli; bakım kiracıya; bilanço dışı (TFRS (türkiye finansal raporlama standartları) 16 öncesi yaklaşım). Varlık bilançoda aktifleşmez.
  • Satış ve geri kiralama (Sale & Leaseback): Varlık satılır, ardından kiralanır — nakit sağlama yöntemi.
  • Faktoring: Alacakların faktoring şirketine devri; erken nakit sağlama. Rücu edilebilir (alacak tahsil edilemezse satıcıya iade) ve rücu edilemez faktoring. Kaynak: ticari alacaklar.
  • Forfaiting: Orta-uzun vadeli ihracat alacaklarının iskonto edilerek satışı; tamamen rücu edilemez. Kaynak: ihracat alacakları. Banka garantili poliçe veya aval zorunlu.

Pratik Test

Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 — Finansal Yönetim ve Mali Analiz konusu için interaktif test çöz. Şıklar karışık, anında açıklama.

100 Soru ile Pratik Teste Başla →