01

Sermaye Piyasası Kanunu Temelleri

▾

• Sermaye piyasası: Orta ve uzun vadeli fonların, sermaye piyasası araçları alım-satımı yoluyla tasarruf sahiplerinden fon talep edenlere aktarıldığı piyasa.
• 6362 sayılı SPK (sermaye piyasası kurulu)n: 2012 yürürlük. Hazırlık nedenleri: 6102 TTK (türk ticaret kanunu) reformları, AB mevzuatı uyumu, 2008 kriz dersleri.
• SPK (sermaye piyasası kurulu) misyonu: Güvenilir, şeffaf, etkin işleyiş; yatırımcı koruması. (SPK (sermaye piyasası kurulu)n md.1)
• 5 Unsur: Fon talep edenler, fon arz edenler, sermaye piyasası araçları, yardımcı kuruluşlar, borsalar.
• Nitelikli yatırımcı: Kurul kıstaslarını karşılayan profesyonel müşteriler.

02

Sermaye Piyasası Araçları ve Kaydi Sistem

▾

• Menkul kıymet: Paylar (oy, temettü, rüçhan hakkı), borçlanma araçları, diğer araçlar.
• Türev araçlar: Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri. Dayanak: sermaye piyasası aracı, döviz, faiz, emtia.
• Kaydi sistem: Araçların MKK (merkezi kayıt kuruluşu) tarafından elektronik ortamda tutulması. Fiziksel senet yok; haklar sicil kaydına göre.
• MKK (merkezi kayıt kuruluşu) sorumluluğu: Yanlış kayıttan doğan zararlar için kusurları oranında.
• Rehin: MKK (merkezi kayıt kuruluşu) nezdinde tesis edilen rehin tapu siciline bağımlı değil; hukuki geçerlilik kazanır.

03

Yatırım Hizmetleri ve Sermaye Piyasası Kurumları

▾

• 10 yatırım hizmeti (md.37): Emir iletimi, işlem aracılığı, portföy aracılığı, portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı, yüklenimli/yüklenimsiz halka arza aracılık, çok taraflı alım satım sistemi, saklama/yönetim.
• Yan hizmetler: Yatırım araştırması, finansal analiz, proje finansmanı, kambiyo. Ayrı izin gerekmez.
• Kitle fonlaması (7061): Yatırım hizmeti değil; SPK (sermaye piyasası kurulu) lisanslı platformlar aracılığıyla.
• Kripto varlık: SPK (sermaye piyasası kurulu) lisansı zorunlu. Zimmet suçu md.110/A.

04

SPK (sermaye piyasası kurulu) Denetimi ve Yaptırımlar

▾

• İdari para cezası (md.103): 20.000-250.000 TL; menfaat temin edilmişse 2 katından az olamaz; tekrarda iki kat artırım.
• Suç cezaları: İçsel bilgi kullanımı md.106 → 2-5 yıl; Piyasa dolandırıcılığı md.107 → 3-5 yıl; İzinsiz faaliyet md.108 → 2-5 yıl; Kripto zimmet md.110/A → 6-12 yıl (zarar 3 katı).
• Yönetici sorumluluğu: 6 ay içinde alım-satım kazancını ortaklığa iade.

05

Özel Durumlar Tebliği (II-15.1)

▾

• İçsel bilgi erteleme: Meşru menfaat + piyasayı yanıltmama + gizlilik — üçü birlikte sağlanmalı.
• İdari sorumluluğu bulunan kişiler: YK üyeleri, üst yöneticiler + eş ve 1. derece akrabaları. Yıllık 1.000.000 TL eşiğinde bildirim; 3 iş günü süre.
• Sürekli bilgiler: Yılda en fazla 4 kez kâr tahmini. Bildirim KAP (kamuyu aydınlatma platformu)'ta Türkçe ve elektronik imzalı.
• Çalışma dışı: En geç ertesi iş günü 09:00'a kadar bildirim.

06

Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1)

▾

• 4 ana bölüm: Pay sahipleri, kamuyu aydınlatma, menfaat sahipleri, yönetim kurulu.
• Bağımsız YK üyesi: Bağımsızlık kaybında istifa; 30 gün içinde aday gösterim. Kurul olumsuz görüşü 20 gün içinde bildirirken şirket KAP (kamuyu aydınlatma platformu)'ta duyurur.
• Kadın üye hedefi: En az %25.
• Denetim komitesi: En az 1 üye denetim/muhasebe-finans alanında 5 yıl tecrübeli.
• Önemli işlemler (%10+): Bağımsız üye çoğunluk onayı; onaysız → KAP (kamuyu aydınlatma platformu) + genel kurul.

07

Yatırım Fonları Tebliği (III-52.1)

▾

• Yatırım fonu: Tüzel kişiliği olmayan mal varlığı, PYŞ tarafından içtüzük ile kurulan, inançlı mülkiyet esasına göre işletilen yapı.
• Şemsiye fon: Tek içtüzük altında birden fazla alt fon; alt fonlar arasında çapraz yükümlülük yok.
• %10 sınırı: Tek ihraççıya fon varlıklarının %10'undan fazlası yatırılamaz (DİBS ve Hazine bonosu hariç).
• TEFAS: Farklı PYŞ fonlarına tek platformdan erişim. İleriye dönük fiyatlama zorunlu; geriye dönük yasak.

08

TSPB Meslek Kuralları ve Etik İlkeler

▾

• TSPB: SPK (sermaye piyasası kurulu)n md.74 uyarınca kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu. Üyeler: aracı kurumlar, bankalar, PYŞ, yatırım ortaklıkları.
• 6 etik ilke: Temel ilke, bağımsızlık/dürüstlük/adillik, özen ve titizlik, sürekli gelişim, sır saklama, etik düşünme.
• Scalping yasağı: Müşteri emrinden önce aynı araçta kendi adına işlem yasak.
• Disiplin cezaları (hafiften ağıra): Uyarı → Kınama → İPC → Geçici çıkarma → Sürekli çıkarma. Kesinleşen ceza sicile işlenir ve Kurul'a bildirilir.

Bu sayfada Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları konusunu 8 ana başlık altında inceleyebilirsiniz. Konu, Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim Lisansı sınavının önemli bölümlerinden birini oluşturmaktadır. Özeti okuduktan sonra 100 açıklamalı soru ile kendinizi test edebilirsiniz.

• Sermaye Piyasası Kanunu Temelleri
• Sermaye Piyasası Araçları ve Kaydi Sistem
• Yatırım Hizmetleri ve Sermaye Piyasası Kurumları
• SPK (sermaye piyasası kurulu) Denetimi ve Yaptırımlar
• Özel Durumlar Tebliği (II-15.1)